Leki roślinne, które mogą Ci pomóc w walce ze stresem

Artur Kujawski Artur Kujawski

Leki roślinne stosowane w stresie

Według Europejskiego Zrzeszenia do Spraw Fitoterapii lek roślinny to produkt leczniczy (zapobiega,leczy choroby lub poprawia, modyfikuje fizjologiczne funkcje organizmu) zawierający jako składnik czynny składniki rośliny, części roślin oraz substancje roślinne lub ich kombinacje w postaci przerobionej. Tradycyjnym lekiem roślinnym można nazwać produkt, który można uzyskać bez recepty. Lek, który ma w swoim składzie tylko składniki roślinne, a nie może być zakwalifikowany do kategorii OTC (ang. over-the-counter drug, lek bez recepty) nie może być uznawany za tradycyjny lek roślinny. Nie może być podawany w formie zastrzyku, powinien być w obrocie tradycyjnym przez 30 lat przed złożeniem wniosku, w tym przynajmniej 15 lat w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub kraju członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA). Leki roślinne stosowane w wyczerpaniu i stresie mają właściwości wzmacniające organizm. Działanie poszczególnych leków polega na zwiększeniu wydzielania ACTH, co stymuluje korę nadnerczy do wydzielania kortyzolu i jednocześnie powoduje pobudzenie organizmu.

Korzeń żeń-szenia

Korzeń żeń- szenia, Ginseng radix, jest bogatym źródłem trójterpenowych saponozydów oraz polisacharydów. Trójterpenowych saponozydów wyizolowano z korzenia około 30, a niektóre z nich mają przeciwstawne działanie- depresyjne jak R b1 i przeciwdepresyjne jak R g1 . Ponadto udowodniono, że korzeń żeń-szenia korzystnie wpływa na funkcje poznawcze, sprawność fizyczną oraz seksualną, poprawia procesy pamięci. Zwiększa poziom dopaminy i noradrenaliny, a zmniejsza stężenie serotoniny, wątrobowych protein, cholesterolu całkowitego i trójglicerydów. W badaniach przeprowadzonych na zwierzętach wykazano zwiększenie odporności na stresory, efekt przeciwdepresyjny oraz wzrost wydzielania noradrenaliny i kortykoliberyny. W przypadku badań z udziałem ludzi udowodniono, że podczas dziesięciotygodniowego stosowania 200 mg ekstraktu z korzenia żeń-szenia jego pozytywne działanie wykazano dopiero w drugiej fazie próby, co może świadczyć o efektywności surowca przy dłuższym jego stosowaniu (około 3-4 tygodnie). Jednocześnie niewskazane jest zbyt długie jego stosowanie- maksymalnie 8 tygodni. Podobne badania wskazały, że na skuteczność korzenia może wpływać fakt, że wspomaga on transport glukozy z surowicy do OUN podczas snu. Negatywnym skutkiem stosowania za dużej dawki korzenia żeń- szenia jest możliwa wzmożona senność, zwiększone ciśnienie krwi, bóle głowy czy hiperkortyzolemia, dlatego stosuje się go w przypadku występowania nadciśnienia, hiperkortyzolemi.

Guarana

Paulliniae semen, czyli nasienie paulini, zwane również guaraną, jest krzewem ciernistym zawierającym około 1,1-5,8% kofeiny. Jej wyciągi są popularnym składnikiem napojów energetyzujących, ze względu na działania pobudzające. W przypadku stosowania sproszkowanych nasion podczas występowania stresu wykazano działanie przeciwlękowe, poprawiające jakość snu oraz poprawiające procesy poznawcze. W badaniach udowodniono także poprawę nastroju uczestników, zwiększenie koncentracji i prędkości reakcji. Surowiec ten może być stosowany w przypadku odczuwania zmęczenia, wyczerpania lub nadmiernego pobudzenia. Oprócz tych właściwości przypisuje się jej jeszcze działanie cytoprotekcyjne oraz zmniejszające zmiany przednowotworowe w komórkach zasadochłonnych. Niewskazane jest stosowanie go w nadciśnieniu i u dzieci. Skutkami przekroczenia bezpiecznej dawki preparatu (3g) mogą być wymioty, biegunka lub palpitacja serca.

Korzeń różeńca

Rhodiola rosea L., czyli różeniec górski- z jego korzenia i kłącza otrzymuje się glikozydy fenylopropanowe np. salidrozyd oraz fenyloetanoidy. Roślina ta występuje również w polskich górach. Jej kwiaty są koloru żółtego, wydzielają zapach podobny do różanego. Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały zwiększenie poziomu noradrenaliny, serotoniny, dopaminy oraz ACTH w ośrodkowym układzie nerwowym. W badaniu, podczas którego podawano zwierzętom 20 mg/kg masy ciała wyciągu z korzenia, wykazano zmniejszenie negatywnych skutków działania nikotyny tj. drżenie rąk i nóg, opadanie powiek oraz stany lękowe. W przypadku badań na ludziach uwidoczniono działanie surowca na siłę mięśni, a także poprawę szybkości reakcji. Uczestnicy badania wykazywali się większą sprawnością umysłową, lepszą koncentracją oraz wytrzymałością na czynniki stresowe. Ponadto ma on działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne, reguluje ciśnienie oraz wpływa na ostrość słuchu i wzroku. Może on jednak powodować trudności w zasypianiu, dlatego zalecane jest spożywanie go w godzinach porannych.

Ashwagandha

Korzeń witanii, Withaniae radix, inaczej Ashwagandha jest adaptogenem- surowcem ułatwiającym przystosowanie organizmu do negatywnych warunków środowiska. Charakterystycznym związkiem odpowiadającym za jego działanie jest witaferyna A. Posiada właściwości uspokajające, przez co jest wykorzystywany w przypadku odczuwania stanów lękowych, depresji, bezsenności czy wyczerpania. Wykazano właściwości modulujące pracę tarczycy, przeciwutleniające, przeciwnowotworowe oraz neuroprotekcyjne. Stosowanie korzenia witanii zwiększa również pamięć krótko i długotrwałą. W badaniu przeprowadzonym w 2012 roku wzięły udział 64 osoby, u których stwierdzono objawy przewlekłego stresu. Badani przyjmowali przez czas 60 dni 300 mg ekstraktu z korzenia witanii. Wyniki wskazały, że w dniu 60 grupa badana miała znacznie zmniejszone stężenie kortyzolu w surowicy krwi w stosunku do grupy placebo. U uczestników przyjmujących preparat z Ashwagandhą zauważono zmniejszenie trudności w zasypianiu oraz uczucia niepokój. W badaniach na gryzoniach udokumentowano zatrzymanie nieprawidłowości neurologicznych z powodu stresu oksydacyjnego w ich mózgu oraz zmniejszenie markerów stresu oksydacyjnego. Nie zaleca się przyjmowania Ashwagandhy u dzieci, kobiet w ciąży lub karmiących, osób przyjmujących leki uspokajające lub przeciwlękowe gdyż może nasilić ich działanie. Za bezpieczną dawkę uznaje się 300-500 mg ekstraktu przez okres 6-8 tygodni.

Przeczytaj również